บทความและอินโฟกราฟิก

อยากผิวสวยใส ต้องใส่ใจ Skin Microbiome

อยากผิวสวยใส ต้องใส่ใจ Skin Microbiome


Micro = เล็กๆ


Biome = ชุมชนของสิ่งมีชีวิต


Microbiome หมายถึง

ชุมชนของสิ่งมีชีวิตเล็กๆที่อาศัยอยู่ในตัวพวกเรา ที่หมอเคยพูดถึงบ่อยครั้งคือ Gut microbiome หรือประชากรจุลินทรีย์ที่อาศัยอยู่ในลำไส้ใหญ่ แต่ในบทความนี้จะมาเล่าถึงอีกชุมชนหนึ่งซึ่งสำคัญไม่น้อย โดยเฉพาะคนที่อยากมีสุขภาพผิวที่ดี นั่นคือ Skin Microbiome


ที่ผิวของพวกเรานั้น เป็นแหล่งที่อยู่อาศัยของสิ่งมีชีวิตเล็กๆทั้งแบคทีเรีย เชื้อรา และไวรัส จำนวนมาก ประมาณกันว่ามากราว หนึ่งพันล้านตัวต่อพื้นที่ผิวหนึ่งตารางเซนติเมตร!


โดยสิ่งมีชีวิตเล็กๆที่ผิวของพวกเรานั้นมีความหลากหลายของสายพันธุ์ ผิวบริเวณที่มีความมันเช่น ใบหน้า หนังศีรษะ ก็จะมีจุลินทรีย์ที่ชอบไขมันตั้งรกรากอยู่เยอะ ในขณะที่ผิวส่วนชื้นๆอับๆเช่น รักแร้ ซอกนิ้วเท้า ก็จะเป็นทำเลที่อยู่ของแบคทีเรียที่ชอบความอับชื้น และบนผิวบริเวณที่แห้งเช่น แขน ขา ก็จะมีประชากรแบคทีเรียที่ต่างออกไป


นอกจากความหลากหลายของแต่ละตำแหน่งในร่างกายแล้ว สำหรับพวกเราแต่ละคน ก็มีสัดส่วนประชากรจุลินทรีย์ หรือลักษณะของ Skin Microbiome ที่ต่างกันไป ขึ้นกับพันธุกรรม ไลฟ์สไตล์ และสิ่งแวดล้อมที่อยู่อาศัย


สำหรับคนที่มีความหลากหลายและสมดุลของ Skin Microbiome ก็จะส่งผลดีต่อสุขภาพผิว โดยอาจเปรียบเทียบให้เห็นภาพง่ายๆว่า ถ้าเซลล์ผิวหนังของเราเป็นเหมือนอิฐที่ต่อกันเป็นกำแพง เพื่อปกป้องผิว เจ้าแบคทีเรียตัวจิ๋วที่ผิวก็เปรียบเป็นทหารที่คอยปกป้องกำแพง ยิ่งเรามีทหารเยอะ ทหารที่เก่งหลากหลายด้าน กองทัพทหารก็พร้อมจะปกป้อง ไม่ให้เชื้อก่อโรคหรือผู้ร้ายเข้ามาบุกผิว หรือหากมีการอักเสบของผิว ซึ่งเปรียบเสมือนเปลวเพลิงเกิดขึ้น กองทัพทหารก็จะเข้าไปช่วยดับเพลิง ลดการอักเสบของผิวลงได้


ในทางตรงข้าม คนที่ Skin Microbiome ไม่หลากหลายหรือเสียสมดุล ผิวก็จะขาดความแข็งแรง เกิดการอักเสบง่าย ระคายเคืองง่าย รวมถึงส่งผลต่อการกำเริบของโรคต่างๆเช่น Atopic dermatitis


สำหรับวิธีรักษา Skin Microbiome ให้แข็งแรงนั้น หมอแนะนำทิปดังนี้ค่ะ


  • ถ้าไม่มีความจำเป็น เลี่ยงการใช้สบู่ฆ่าเชื้อ สบู่ขจัดแบคทีเรีย หรือน้ำยาฆ่าเชื้อต่างๆบนผิว เพราะสารฆ่าเชื้อต่างๆ ไม่ได้เลือกฆ่าเฉพาะเชื้อโรค แต่จะกำจัดเชื้อแบคทีเรียดีที่ผิวของเราไปด้วย

  • เลือกใช้สบู่อ่อนๆที่มีค่ากรดด่างสมดุลกับผิว

  • ทาครีมให้ความชุ่มชื้นกับผิว พบว่าผิวที่แห้ง จะส่งผลเสียต่อ Skin Microbiome ด้วย

  • เลี่ยงการทายาปฏิชีวนะบนผิว โดยไม่มีข้อบ่งชี้

  • เลี่ยงมลพิษทางอากาศ ซึ่งส่งผลต่อความสมดุลของ Skin Microbiome


ผิวที่สวยสดใส ต้องเริ่มจากผิวที่แข็งแรง ซึ่งความแข็งแรงของผิวนั้น ไม่ได้ขึ้นกับแค่เซลล์ผิวหนังของเรา แต่ขึ้นกับความร่วมมือร่วมใจกันปกป้องผิวของน้องๆจุลินทรีย์ที่อาศัยอยู่บนผิว มาช่วยกันดูแลให้ Skin Microbiome ของเราหนาแน่น หลากหลาย และสมดุล เพื่อสุขภาพผิวที่แข็งแรงอย่างยั่งยืนกันนะคะ


พญ.ธิดากานต์ รุจิพัฒนกุล (หมอผิง)

Twitter.com/Thidakarn

Instagram.com/Thidakarn

www.thidakarn.com


Ref.

Prescott, Susan L et al. “The skin microbiome: impact of modern environments on skin ecology, barrier integrity, and systemic immune programming.” The World Allergy Organization journal vol. 10,1 29. 22 Aug. 2017, doi:10.1186/s40413-017-0160-5


Souak, Djouhar et al. “Challenging Cosmetic Innovation: The Skin Microbiota and Probiotics Protect the Skin from UV-Induced Damage.” Microorganisms vol. 9,5 936. 27 Apr. 2021, doi:10.3390/microorganisms9050936

Microbiome หมายถึง